Yazar değilim. Anvers'teki dağıtım merkezimizde gündüz vardiyasını yürütüyorum; yazıya en yakın işim vardiya teslim defteri. Geçen sonbahar tır yükleme planlarımızı CargoDuo'da kurmaya başladık. Aradılar, o günden beri Hamburg hattında ne değiştiğini birkaç cümleyle anlatır mısın dediler. Olur dedim; yeter ki iyi gitmeyen kısımları kimse törpülemesin.
Altı ay oldu. Eskiden beş tır gerektiren hatta artık günde dört tırla çıkıyoruz. Hamburg'daki müşteriler aynı, depodan çıkan mal aynı, teslim pencereleri aynı. Zekice bir numara yok; yük sadece daha iyi istiflendi.
Hat, rakamlarla
Anvers–Hamburg en eski hatlarımızdan biri. Pazartesiden cumaya günde beş sefer, çoğu kuzey Almanya'daki perakende depolarına giden karışık palet. CargoDuo'dan önce sevkiyat planlamacımız yüklemeyi, kendinden önceki planlamacıdan devraldığı bir Excel'de kuruyordu. O tablo benim küçük çocuğumdan yaşlıydı.
Bu rakamlar gerçek; CargoDuo'nun broşüründen alınmadı. Kendi TMS'imizden ve yakıt kartlarından çıkardık, hat sorumlusuyla iki kez karşılaştırdık. 168 bin, yazılım bedeli düşüldükten sonraki net tutar; finans ekibi bunu ayrıca yazmamı istedi.
Önce neler denedik
Peşinen söyleyeyim, bu ilk denememiz değildi. Son on yılda bu hattı sıkıştırmak için en az üç şey daha denedik. Hiçbiri tutmadı.
- 2018'de iki haftalığına gelen bir danışman bize PowerPoint'te bir model çıkardı. Model beş tırdan dörde inebileceğimizi söylüyordu. Nasıl ineceğimizi söylemiyordu.
- 2021'de büyük bir TMS sağlayıcısının yükleme planlama modülünü denedik. Yazılım güzeldi. Hangi paletin hangi durakta önce ineceğini anlamıyordu. Planlamacımız bir ay sonra açmayı bıraktı.
- 2023'te “karışık yük yok” denemesi yaptık. Kâğıtta harika çalıştı. Bir müşterinin siparişi iki palet kayınca elimiz kolumuz bağlandı.
Bunları anlatıyorum çünkü siz de bizim yerimizdeyseniz bir şey deneyip rafa kaldırdığınız olmuştur. Buradaki hikâye “yazılımı al, dert bitsin” değil. Daha çok şuna benziyor: dördüncüsü sonunda tuttu, farkı da şuydu.
“Excel'de işe başlamadan cevabı biliyordum. Yeni programda hiç aklıma gelmeyecek öneriler çıkıyor. Bazıları kötü. İyi olanlar çok iyi.”
Tır yükleme planını değiştirdiğimiz hafta
Kasımda Hamburg hattında bir hafta CargoDuo denedik. Planlamacımız her yüklemeyi iki kez planladı: bir kez kendi Excel'inde, bir kez yeni programda. Sonra hangisine içi rahat ederse onu sevk ettik. Çarşamba günü Excel sürümünü sırf karşılaştıracak bir şey olsun diye yapıyordu.
Perşembe öğleden sonra CargoDuo, normalde beş tıra çıkacak işi dört tıra sığdırdı. Bir saat tartıştık. Tartışma iyi oldu, çünkü neden beş tır olması gerektiğini kâğıda dökmek zorunda kaldık. Gerekçeler “hep böyle yapıyoruz” ve “beşi daha güvenli hissettiriyor” çıktı. İkisi de gerçek boşaltma sırasıyla karşılaşınca dayanmadı.
Cuma günü dört tır çıkardık. Hamburg'a pencere içinde vardılar. Kimse aramadı. Planlamacımız akşam eve gitti, hafta sonu boyunca e-postasına bakmadı; onda görülmüş şey değil.
Bizi asıl şaşırtan planlama süresi oldu. Tır sayısının düşeceğini zaten bekliyorduk. Planlamacımızın sabahının doksan dakikadan yirmi beşe inmesini beklemiyorduk. Bunun etkisi her yere yayıldı; eskiden aceleye gelen istisnaları artık sakin sakin çözüyor.
Rampada ne değişti
Rampadan bahsetmek istiyorum, çünkü yeni yazılımlar genelde orada ölür. Yıllardır denediğimiz planlama yazılımlarının çoğu planlamacının işini kolaylaştırdı, rampa ekibinin işini zorlaştırdı. Plan karmaşık inerdi, kimse o sırayla palet almazdı, yükleme ekibi de sesini çıkarmadan kendi bildiğini okurdu.
CargoDuo her tır için palet istif planı basıyor. Yıllardır kullandığımız kâğıdın aynısı, sadece düzeni daha iyi. Yükleme sırası forkliftlerimizin sahada gerçekte nasıl döndüğünü gözetiyor: dorsenin dibindeki paletler önce, kapıya yakın olanlar en sona, “şimdi bütün yükü çevir” anı yok. Kulağa küçük geliyor. Küçük değil.
“Kâğıt mantıklı. Değişen bu. Artık planla kavga etmiyorum.”
Gündüz vardiyasındaki forklift operatörümüz dokuz yıldır bizimle. Onun ağzından “planla kavga etmiyorum” cümlesini duymak, bu işin saha tarafından alabileceğiniz en yüksek nottur.
Kimsenin önceden söylemediği şeyler
Bedava bir şey yok. Birkaç yerde canımız yandı:
- İlk ay Excel'den kolay değil, daha zordu. Planlamacımız programı, rampa ekibi yeni evrakı, sürücüler de farklı yükleme sırasını öğrenecekti. Verim önce düştü, sonra toparladı.
- Bozuk ana veri gün yüzüne çıktı. WMS'teki bazı SKU ölçüleri yanlıştı. Excel'de hiç fark etmemiştik, planlamacı zaten “biliyordu”. CargoDuo bilmiyor. Üç gün elimizde metreyle palet ölçtük.
- Bir müşteri değişimi sevmedi. Mal kabul ekibi dorsedeki belli bir düzene alışmıştı. Yeni düzen daha iyiydi ama farklıydı. İki hafta boyunca onlara fotoğraf gönderdik, sonra aramayı kestiler.
- Beşinci tırın bir işi vardı. Günde bir sefer eksilince yedek sürücümüz vardiya kaybetti. Onunla açık açık konuştuk, başka bir hatta kaydırdık. Bunu yüksek sesle söylemekte fayda var; hiçbir broşürde geçmiyor.
Baştan yapar mıydık
Yaparız. Önümüzdeki ay Lyon hattında, sonbaharda da İngiltere dorselerinde CargoDuo'yu deneyeceğiz. Kendi hattınız için düşünüyorsanız iki tavsiyem var.
Birincisi, tek bir hat seçin ve bugün yaptığınız işin yanında paralel çalıştırın. Koca bir depoyu bir gecede çevirmeyin. Bir haftalık çift planlamada, hiçbir demoda göremeyeceğimiz şeyleri gördük.
İkincisi, tedarikçiyle konuşmadan önce rampayla konuşun. Plan, onu uygulayan insan kadar iyidir. Yükleme ekibiniz işin doğruluğuna inanmazsa dünyanın en güzel 3D diyagramı sizi kurtarmaz. Bizimkiler inandı, çünkü yeni kâğıt günlerini uzatmadı, kısalttı.
CargoDuo'nun içindeki algoritma sektörün en iyisi mi, onu söyleyecek adam ben değilim. Bilmiyorum, açıkçası umurumda da değil. Şunu söyleyebilirim: bu rampayı yönetmeye başladığımdan beri ilk kez bir yük planlama yazılımı işimi gerçekten kolaylaştırıyor.